Bài viết
Quan sát tỉnh biết trong công việc: từ email đến cuộc họp
Tác giả Phương Bùi
Ngày xuất bản
Email khó, cuộc họp căng và nhiều việc chồng lên nhau là những tình huống để thử quan sát tỉnh biết. Bài viết gợi ý cách nhận ra phản ứng, nghe rõ vấn đề và tạo những khoảng dừng phù hợp với công việc thực tế.
Bạn mở một email có giọng gay gắt và lập tức muốn trả lời cho rõ rằng mình đúng. Trong cuộc họp, bạn nghe nửa câu nhưng đã nghĩ đến phản biện. Công việc không chỉ gồm những nhiệm vụ bên ngoài; nó còn đi cùng nhiều phản ứng bên trong. Quan sát tỉnh biết trong công việc bắt đầu bằng việc thấy những phản ứng ấy khi chúng đang diễn ra.
Trước một email khó: nhìn rõ nội dung và phản ứng
Trong sách Quan sát tỉnh biết — Nghệ thuật làm như không, Phương Bùi kể về khoảnh khắc muốn viết một email sắc bén để bảo vệ quan điểm của mình. Tác giả dùng trải nghiệm đó để gợi mở sự khác biệt giữa xử lý vấn đề và cố chứng minh rằng mình đúng. Người đọc có thể thử sự phân biệt này trong một tình huống tương tự, mà không cần giả định mình biết động cơ của người gửi.
- Đọc nội dung cụ thể: họ đang yêu cầu, phản ánh hoặc hỏi điều gì?
- Nhận ra phản ứng của mình: tay gõ nhanh, vai căng, ý muốn đáp trả hoặc tự bảo vệ.
- Khi công việc cho phép, dành một khoảng dừng trước khi gửi.
- Viết câu trả lời vào việc cần làm rõ, kèm câu hỏi hoặc bước xử lý cụ thể.
Một khoảng dừng không đồng nghĩa với trì hoãn mọi việc. Thông tin khẩn cấp, yêu cầu an toàn hoặc cam kết với khách hàng có thể cần phản hồi kịp thời. Khi ấy, bạn vẫn có thể xác nhận đã nhận thông tin, làm bước cần thiết và hẹn thời gian trả lời phần cần kiểm tra thêm. Sự rõ ràng về công việc quan trọng hơn việc cố tỏ ra bình thản.
Trong cuộc họp: nghe trước khi chuẩn bị đáp
Bạn có thể bắt đầu cuộc họp bằng việc cảm nhận tư thế ngồi và nhìn lại mục đích trao đổi. Khi người khác nói, chú ý nội dung đang được trình bày và nhận ra ý muốn chen vào. Nếu chưa hiểu, hỏi lại thay vì vội kết luận. Lắng nghe trong quan sát tỉnh biết vẫn có thể đi cùng việc đặt câu hỏi khó hoặc không đồng ý, nhưng cần nghe đủ để biết mình đang phản hồi điều gì.
Nếu nhận góp ý, hãy phân biệt dữ kiện cần kiểm tra với suy diễn về giá trị của bản thân. “Kế hoạch chưa có phương án dự phòng” khác với “họ cho rằng mình kém”. Đồng thời, quan sát không yêu cầu bạn chấp nhận cách nói xúc phạm. Bạn có thể đặt giới hạn, chuyển cuộc trao đổi về vấn đề hoặc tìm sự hỗ trợ phù hợp trong tổ chức.
Giữa nhiều việc: những điểm dừng vừa đủ
- Trước khi bắt đầu ngày làm việc, nhận ra trạng thái hiện tại và việc quan trọng trước mắt.
- Giữa hai nhiệm vụ, nhìn lại tư thế và ý nghĩ còn vương từ việc trước.
- Trong bữa ăn hoặc lúc nghỉ, dành sự chú ý cho hoạt động đang có khi điều kiện cho phép.
- Cuối ngày, ghi nhận việc đã xong, việc cần tiếp tục và nhu cầu nghỉ ngơi.
Sách gợi ý các điểm dừng trong ngày cùng những khoảng quan sát ngắn. Bạn có thể lựa chọn cho phù hợp với nhịp làm việc, không cần áp dụng thành một lịch cứng nhắc. Trong môi trường tập thể, khoảng dừng nên là lời mời tự nguyện; người tham gia không cần nhắm mắt hoặc chia sẻ đời tư để chứng minh mình đang tỉnh biết.
Quan sát tỉnh biết trong công việc không thay thế việc phân bổ nhân sự, làm rõ trách nhiệm hay giảm một khối lượng công việc không hợp lý. Nó bổ sung một hướng nhìn: mình đang làm từ yêu cầu thực tế hay đang bị phản ứng kéo đi? Theo tinh thần nghệ thuật làm như không, bạn vẫn hoàn thành phần việc của mình, đồng thời có thêm cơ hội lắng nghe, điều chỉnh và nhận ra giới hạn.
