Ý tưởng
Quan sát tỉnh biết là gì?
Trả lời ngắn
Theo Phương Bùi, quan sát tỉnh biết là thấy rõ thân thể, cảm xúc, suy nghĩ và cảnh bên ngoài như chúng đang diễn ra, không vội thêm phán xét hay bị phản ứng quen thuộc dẫn đi. Sự thấy biết ấy có thể có mặt ngay trong sinh hoạt hằng ngày.
Trong sách Quan sát tỉnh biết — Nghệ thuật làm như không, Phương Bùi dùng khái niệm quan sát tỉnh biết để nói về sự thấy biết những gì đang xảy ra cả bên trong lẫn bên ngoài. Điểm khởi đầu rất gần: bạn đang ngồi như thế nào, đang nghe điều gì, cảm xúc nào đang xuất hiện và tâm trí đang kể câu chuyện gì.
Thấy điều đang có trước khi kết luận
Một đồng nghiệp chưa trả lời tin nhắn là điều có thể quan sát. “Họ không coi trọng mình” là cách diễn giải có thể xuất hiện sau đó. Quan sát tỉnh biết mời bạn nhận ra cả sự việc lẫn dòng diễn giải, thay vì lập tức xem suy nghĩ đầu tiên là sự thật. Bạn vẫn có thể tìm hiểu nguyên nhân và xử lý việc cần làm.
- Thân: nhận biết tư thế, hơi thở và cảm giác đang có.
- Tâm và trí: thấy cảm xúc, suy nghĩ, mong muốn hoặc phản ứng vừa xuất hiện.
- Cảnh: nghe và nhìn những gì đang diễn ra mà không vội gán ý nghĩa.
Theo cách trình bày của tác giả, quan sát tỉnh biết không chỉ dành cho lúc ngồi yên. Nó có thể có mặt khi rửa bát, viết email, trò chuyện hay ra quyết định. Bạn không phải đạt một trạng thái đặc biệt trước khi bắt đầu; một khoảnh khắc nhận ra mình đang vội cũng là điều có thể quan sát.
