Chuyển đến nội dung chính

Ý tưởng

Mình không biết dạy con thế nào

Tác giả Phương Bùi

Trả lời ngắn

Sáng nhắc con dậy, con cáu.

Hỏi tác giả về điều này

Sáng nhắc con dậy, con cáu. Bảo con học, con trì hoãn. Nhắc con cất điện thoại, con phản ứng. Bạn nói nhẹ nhàng thì con không nghe, nói nghiêm khắc thì cả nhà căng thẳng.

Bạn đã thử đủ cách, từ giải thích, khuyên nhủ đến thưởng phạt, nhưng mọi chuyện vẫn lặp lại.

Có lẽ điều khiến bạn mệt mỏi nhất là cảm giác mình đã cố gắng rất nhiều mà chẳng biết đang làm đúng hay sai.

Mình muốn rủ bạn quan sát điều này: Khi con làm điều bạn không thích, bạn thường tìm cách sửa hành vi của con hay tìm hiểu điều gì đã tạo ra hành vi ấy?

Con không chịu học có thể vì bài quá khó, thiếu kỹ năng tự học, đang mệt, mất hứng thú hoặc bị cuốn vào trò chơi hấp dẫn hơn. Mỗi nguyên nhân cần cách giải quyết khác nhau.

Con nổi nóng có thể vì chưa biết diễn đạt cảm xúc, đang chịu áp lực, cảm thấy không được lắng nghe hoặc đã quen dùng sự tức giận để đạt được điều mình muốn.

Nếu chỉ tập trung buộc con nghe lời, bạn có thể khiến hành vi tạm thời biến mất mà nguyên nhân vẫn còn nguyên.

Lần tới, khi con làm điều khiến bạn khó chịu, hãy thử khoan phản ứng.

Quan sát xem chuyện gì xảy ra ngay trước đó, con đang cảm thấy thế nào, hành vi ấy giúp con đạt được điều gì và phản ứng của người lớn đang khiến sự việc thay đổi ra sao.

Rồi chọn lúc cả 2 bình tĩnh để trò chuyện.

Thay vì hỏi “Sao con lười thế?”, bạn có thể hỏi “Phần nào của việc học đang khiến con khó bắt đầu?”.

Thay vì “Sao con suốt ngày ôm điện thoại?”, hãy hỏi “Con thích điều gì nhất khi chơi? Ngoài điện thoại, con còn muốn làm gì?”.

Bạn chưa cần đồng ý với câu trả lời. Trước hết, hãy hiểu con đang trải nghiệm thế giới như thế nào.

Hiểu con không đồng nghĩa với chiều theo mọi mong muốn của con.

Trẻ vẫn cần những giới hạn rõ ràng về an toàn, sức khỏe, trách nhiệm và cách đối xử với người khác.

Bạn có thể công nhận cảm xúc của con mà vẫn giữ giới hạn: “Mẹ biết con đang rất tức giận vì phải dừng chơi. Con được phép tức giận, nhưng không được đánh em”.

Nếu con làm đổ nước, hãy hướng dẫn con lau dọn. Nếu con làm tổn thương người khác, hãy giúp con hiểu hậu quả và tìm cách sửa chữa. Nếu con chưa hoàn thành trách nhiệm, hãy cùng con xem cần thay đổi kế hoạch ra sao.

Trẻ học được nhiều hơn khi được tham gia giải quyết vấn đề và trải nghiệm hậu quả phù hợp, thay vì chỉ nghe những lời trách mắng.

Mình cũng muốn bạn quan sát chính mình.

Bạn muốn con chăm chỉ, nhưng con thường thấy bạn sử dụng thời gian thế nào?

Bạn muốn con biết lắng nghe, nhưng khi con nói điều trái ý, bạn có thực sự nghe hết không?

Bạn muốn con bình tĩnh, nhưng khi tức giận, bạn thường phản ứng ra sao?

Trẻ học qua những gì diễn ra hằng ngày trong gia đình. Cách người lớn đối diện sai lầm, giải quyết bất đồng, giữ lời hứa và đối xử với nhau đều góp phần hình thành hành vi của trẻ.

Điều ấy không đòi hỏi bạn phải trở thành cha mẹ hoàn hảo.

Nếu lỡ quát con, bạn có thể xin lỗi: “Lúc nãy mẹ đã nói quá lớn. Mẹ xin lỗi. Chuyện con làm vẫn cần giải quyết, nhưng mẹ sẽ nói chuyện bình tĩnh hơn”.

Lời xin lỗi ấy dạy con cách chịu trách nhiệm về hành vi của mình.

Còn nếu bạn đang lo con không giỏi bằng bạn bè, không đạt kỳ vọng hoặc không trở thành người mà bạn mong muốn, hãy tự hỏi: Bạn đang giúp con phát triển khả năng sống cuộc đời của con, hay đang cố tạo ra cuộc đời mà bạn cho là tốt nhất?

Con cần được học, được hướng dẫn và được bảo vệ trước những nguy hiểm vượt quá khả năng nhận biết. Nhưng con cũng cần được thử, được sai trong giới hạn an toàn, được lựa chọn phù hợp với độ tuổi và dần chịu trách nhiệm về lựa chọn ấy.

Bạn không thể sống thay con mãi mãi.

Vì vậy, thay vì chỉ hỏi làm sao để con nghe lời hôm nay, hãy nghĩ đến những năng lực con cần khi trưởng thành: tự chăm sóc bản thân, học điều mới, quản lý cảm xúc, giải quyết vấn đề, hợp tác với người khác và biết tìm sự giúp đỡ khi cần.

Những năng lực ấy được hình thành từ rất nhiều trải nghiệm nhỏ mỗi ngày.

Nếu con đang có hành vi nguy hiểm, khó khăn kéo dài hoặc những thay đổi đáng kể về cảm xúc, học tập và sinh hoạt, hãy tìm sự hỗ trợ phù hợp từ chuyên gia. Không phải khó khăn nào cũng giải quyết được bằng thay đổi cách dạy.

Còn hôm nay, bạn không cần thay đổi toàn bộ cách nuôi dạy con.

Hãy chọn đúng tình huống đang khiến 2 mẹ con thường xuyên căng thẳng nhất. Quan sát nguyên nhân, trò chuyện khi bình tĩnh, thống nhất giới hạn và thử cách giải quyết mới trong vài ngày.

Sau đó, xem điều gì đã thay đổi.

Mỗi đứa trẻ là con người riêng biệt, đang từng ngày học cách hiểu bản thân và thế giới. Cha mẹ cũng đang học cách hiểu con.

Bạn có thể dẫn đường cho con bằng kinh nghiệm và tình yêu thương, nhưng hãy để con từng bước học cách tự bước đi.

Sách liên quan

Những điều khác trong chủ đề này

Chủ đề